Köroğlu Efsanesi

Anadolu Beylerbeyi’ne yazılan diğer bir hükm-i şerif ise Köroğlu’nun KIBRUS (Kıbrıscık) kazasından Çakaloğlu Kara Mustafa ile birleşip celali oldukları ve yörede yağma ve tahriplerde bulundukları anlatıldığı gibi, aynı yıla ait diğer bir belgede adının Ruşen olduğu bildiriliyor.

Biz Kıbrıscık’lılar Köroğlu’nun Kıbrıscık’da yaşadığına yürekten inanırız ve kendimizle bağdaştırırız. Biliriz ki, halkımızın haksızlığa boyun eğmeyen isyankâr yapısının temelinde Köroğlu’nun genleri vardır.

Kıbrıscık’lı tarih boyunca hiçbir zaman gericiliğin, yobazlığın yanında yer almamıştır. Eğitime, çağdaşlığa hep çok önem vermiştir. Cumhuriyet döneminde gerici isyanların bastırılmasında etkin görevler almıştır.

Gelin şimdi Köroğlu’nu daha yakından tanıyalım ve kendisinin Kıbrıscık çevresinde yaşadığının ve Bolu Beyinin haksızlıklarına, baskısına ve zulmüne karşı nasıl mücadele verdiğinin kanıtlarına göz atalım;

Köroğlu çok geniş bir coğrafyada bilinen, sevilen ve sahiplenilen bir destan–halk kahramanıdır.

Hukuka ve töreye uymayan, halka zulmeden otoriteye karşı isyanı temsil eder.

Acımasız otoriteyi temsil eden Bolu Beyi’ne karşı halkı korur, onlara önderlik eder.

Dolayısıyla tüm Türk Dünyası tarafından değişik coğrafyalarda sahiplenilir ve genellikle o bölgede yaşadığı iddia edilir

Köroğlu, Bolu beyine karşı mücadele etmesine rağmen neden örneğin Azerbeycan’da, Sivas’da veya değişik coğrafyalarda yaşadığı iddia edilir. Bunun nedeni destanın kahramanı olan Köroğlu’nun halk tarafından sevilmesi, benimsenmesi, kendisi ile bağdaştırmasıdır.

Benzeri bir durumu 10. yüzyılda yaşadığı düşünülen bir Norman Soylusu Fulk Fitzwarin’in (Robin Hood) Kral John’a karşı çıkarak onunla mücadele etmesi hikâyesinde görürüz. Köroğlu destanı ile büyük benzerlikler gösteren bu hikâyede Robin Hood, Sherwood ormanlarında yaşar (Köroğlu ise bugünkü Köroğlu dağı ve çevresindeki ormanlarda saklanır). En iyi yardımcısı Küçük John’dur (Köroğlu’nun en iyi yardımcısı Ayvaz’dır). Her ikiside zenginden alır fakire dağıtır…

Köroğlu Kıbrıscık’da yaşamıştır…

Kısıtlı kaynaklar, destanda tanımlanan mekânlar, coğrafi alanlar, kültürel faktörler Köroğlu’nın Kıbrıscık çevresinde yaşadığını ve Bolu Beyi’ne karşı mücadelesini buradan yürüttüğünü göstermektedir.

Bu savı destekleyen kanıtlar kısaca şunlardır.

KANITLAR

1- Belgelere dayanan kanıtlar
2- Coğrafi ve kültürel kanıtlar

Prof. Mustafa Akdağ’ın bulduğu iki adet belge ve Prof. Faruk Sümer’in ortaya çıkardığı sekiz adet belge Köroğlu’nun Bolulu olduğunu ve bu coğrafyada yaşadığını kanıtlamaktadır. Bu belgeler Osmanlı Arşivlerinden ortaya çıkartılmıştır.

25 Ekim 1580 tarihli olup, Bolu Beyi ve Gerede Kadısına yazılmıştır. Buna göre;
Köroğlu, Gerede’ye bağlı (şu anda Dörtdivan ilçesine bağlı olan) Sayuk = Sayık Köyündendir
Kaynak: Mühimme defteri, Numara 43, Sahife 302, Sıra no 583

1. Belgeden yaklaşık 6 ay sonra 11 Nisan 1581 tarihinde Anadolu Beylerbeyi’ne yazılmıştır. Buna göre;
Kıbrus Kadısının (Şimdiki Kıbrıscık İlçesi) mektup gönderip Kıbrıs Kazasından Çakaloğlu Kara Mustafa ile Gerede Kazasından Ruşen adlı eşkiyanın…. Celali olduklarını, vs. belirtir
Kaynak: Mühimme defteri, Numara 42, Sahife 142, Sıra no 464

3 Haziran 1581 tarihli; Anadolu Beylerbeyi’ne hüküm ki başlıklı belgedir. Buna göre;
Köroğlu ve arkadaşı Çakaloğlu etkinlik alanlarını genişletmişlerdir
Kaynak: Mühimme defteri, Numara 42, Sahife 75, Sıra no 323

29 Kasım 1581’de Beypazarı, Sivrihisar, Ayaş, Kıbrus (Kıbrıscık) ve Ballu Karahisarı (Nallıhan) kadılarına hüküm diye yazılmıştır.
Kaynak: Mühimme defteri, Numara 46, Sahife 231, Sıra no 231

Bu belge 29 Ocak 1582’de Anadolu Belerbeyi’ne gönderilmiştir. Buna göre;
Köroğlu Ruşen ve arkadaşı Kıbrus’lu (Kıbrıscık’lı) Çakaloğlu Kara Mustafa yakalanmak şöyle dursun, faaliyet sahalarını genişletmişlerdir.
Kaynak: Mühimme defteri, Numara 46, Sahife 315, Sıra no 719

20 Temmuz 1583 tarihli, Çorum Sancağı Beyi olup, Bolu Sancağı Muhafazasına memur olan Behram Beye yazılmıştır.
Kaynak: Mühimme defteri, Numara 51, Sahife 67, Sıra no 210

16 Ağustos 1584 yılında Bolu Sancak Beyi’nin Kethüdasına yazılmıştır.
Kaynak: Mühimme defteri, Numara 53, Sahife 132, Sıra no 381

8 Mart 1585’de Ankara Sancak Beyi’ne yazılmıştır.
Kaynak: Mühimme defteri, Numara 53, Sahife 261, Sıra no 761

DİĞER KANITLAR

Şubat 1987 yılında yayınlanan Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 46. sayısında, Prof. Dr. Faruk Sümer tarafından kaleme alınan «Köroğlu, Kiziroğlu Mustafa ve Demircioğlu ile ilgili vesikalar» konulu yazıdan 24-33 sayfalar) yapılan alıntılar.

Alıntı-1: sayfa 28
Köroğlu ve arkadaşlarının «….iltica idüp ve Ala Tağ ve Kıbrus (Kıbrıscık) kazaları sa’b ve sengistan dağlar olmağla ele getürülmesi asir iken….» metninden anlaşılacağı üzere; Kıbrıscık Kaza’sında yaşadığı, Köroğlu Dağları ve bölgenin sarp, kayalık, dağlık olmasından dolayı Köroğlu’nun yakalanamadığı belirtilmektedir.

Alıntı-2:
…. Ancak onun (Köroğlu’nun) söhreti Sayalık (Sayuk) Köyü’nün sınırlarını aşacak ve sonraları kendi adıyla anılacak olan Dörtdivan, Deveren ve Karadoğan yaylalarının bulunduğu Köroğlu Dağlarında yankılanacaktır. Sayfa 120. Âşık Dertli, Âşık Figani ve Köroğlu, Cevat Alparslan

Alıntı-3:
…. Netice olarak, Köroğlu ve Bolu Beyi kıyasıya mücadele etmişlerdir. Köroğlu Koçakları ile kendisine katılan Çakaloğlu’nun, Kızılcıkoğlu’nun ve Karadoğan Köyü’nün Türkmenlerinden yararlanarak Bolu Beyi’nin adamlarını perişan etmiştir. Sayfa 15, Recep Şengün (Divander Başkan Yardımcısı, eğitimci). Divander Dörtdivan Bülteni, Yıl 2, Sayı 3, Haziran 1998, ANKARA.
…. Köroğlu ise Karadoğan Köyü’ndeki Türkmenlerden bölükler meydana getirerek, kendisine katılan Çakaloğlu’nun yardımıyla ona (Bolu Beyi’ne) meydan okumaya cesaret göstermiştir. Sayfa 122

COĞRAFİ VE KÜLTÜREL KANITLAR

Köroğlu Destanında geçen olayların haklılığı…

Kıbrıscık Halkının Köroğlu’na bakışı, Köroğlu ile kendisini bağdaştırıp bağdaştırmadığı…

Kıbrıscık tarihi, Kıbrıscık Halkının Köroğlu’na bakışı, mertliği, haksızlıklara karşı duran karakteri, isyankâr yapısı…

Köroğlu Ruşen Ali, Osmanlı Belgelerine göre etrafı Kökez, Karaköy, Deveören, Yazıca, Bölücekkaya, Karadoğan Yaylaları ile çevrili Köroğlu Dağı’nın 2400 metre yükseklikteki Köroğlu Tepesinde (doruğunda) bulunan Köroğlu Kaya’sında yaşamıştır.

Köroğlu tepesi (kayalığı) incelendiğinde 12 x 6 metre büyüklüğünde Çardaklı Sarayı duvar kalıntıları görülebilir.
Köroğlu ve Kıbrıscık’lı Çakaloğlu Kara Mustafa, Kervan yolunun da geçtiği büyük çayırlar, otlak, yayla ve ormanların bulunduğu alanda halkın mücadele bayrağı olmuşlardır.

Kıbrıscık Halkının desteği ile Bolu Beyi’nin zulmüne karşı mücadele etmişlerdir.

Köroğlu Zirvesinde «Çardaklı Sarayı» Kalıntıları

Şu karşıdaki yüce dağlar
Benim sizde neyim kaldı
Üç direkli beş bacalı
Çardaklı sarayım kaldı

…Ruşen gitti. Sonunda bir dağa ulaştı. Baktı ki dağın bir tarafına el yetmez, güç ermez bir yıldırımlı kaya var. Kaya öyle bir kaya ki yiğit gerek ki üstüne çıksın…. Bin türlü kaza bela ile kayaya tırmandı…. Orta yerde ulu bir ağaç. Altında da Koşabulak. Turna gözü gibi kaynıyor….

Tanıdık geldi mi?

Köroğlu Kayasının güney yüzü dibindeki kaya oyuğundan çıkan «Karpuz Çatlatan Pınarını-günnüğünü» anlatır sanki destanın bu kolu.
Kaynak: Köroğlu Destanı; Koca Yılkıcı Kolu:4

…Köroğlu, Köse Kenan ordunun yarısını önüne katmış «Sarıyargan Boğazı’na» doğru sürüyor….

Burası, yani Sarıyargan Boğazı, bölgedeki Büyük yallım mevkiidir

Yazıca Yaylası’nın Köroğlu Tepesine bakan yamaçlarının adı «Eyvaz – Ayvaz» dır.

Destanda adı geçen Bozkule, Mağara, Çimliçayır, Kür çayı, Çamlıbel ve diğer yerler detaylı araştırma yapılırsa tesbit edilebilir.

Kırbız şarabı ile besli
Meydana inerler sesli
Nesilleri aslan nesli
Yorar yırtar yer adamı

Herkesin Köroğlu’su Kendine
Köroğlu Dağları Bizimdir